މީގެ އަހަރުތަކެއް ކުރިންނަމަ، މީހެއްގެ މުދަލެއް ނުވަތަ ފައިސާއެއް ވަގަށް ނަގަން ބޭނުންވާ މީހަކު ޖެހެނީ އެ މީހަކު ދިރިއުޅޭ ގެއަކަށް ނުވަތަ ފިހާރައަކަށް ފިޒިކަލްކޮށް ވަންނާށެވެ. ރާއްޖެ ފަދަ ޖަޒީރާ ގައުމެއްގައި، ކަނޑުމަގުން އަތުވެދާނެ ބޭރުގެ ނުރައްކާތަކުން ސަލާމަތްވުމަށް ފާރަވެރިވެ ތިބެއެވެ. ނަމަވެސް މިއަދު މަންޒަރު ވަނީ މުޅިން ބަދަލުވެފައެވެ. އިންޓަނެޓާއި ސްމާޓްފޯނުގެ ޒަރީއާއިން މުޅި ދުނިޔެ ގުޅިފައިވާއިރު، ކުށްވެރިންނަށް މިއަދު ދިވެހިންގެ ސިޓިންގރޫމްތަކަށާއި ޖީބުތަކަށް ވަނުމަށް އެއްވެސް ހުރަހެއް ނެތެވެ. މިއީ ޑިޖިޓަލް ޒަމާނުގައި ކުށްކުރުމާއި، އެކަންކަން ހުއްޓުވުމަށް އޮތް އެންމެ ބޮޑު އެއް ގޮންޖެހުމެވެ.
ޓެކްނޮލޮޖީއާއި ޑިޖިޓަލް އީޖާދުތަކުގެ ސަބަބުން އިންސާނުންގެ ދިރިއުޅުމަށް ބޮޑެތި ފަސޭހަތަކެއް ވަނީ ލިބިފައެވެ. އޮންލައިންކޮށް ވިޔަފާރިކުރުމާއި، ފައިސާގެ މުއާމަލާތްތައް ކުރުމަކީ މިއަދު އާންމު ކަމެކެވެ. އެހެންނަމަވެސް، މި ކުރިއެރުންތަކުގެ ނާޖާއިޒު ފައިދާ ނަގައި، ކުށްކުރާ ފަރާތްތަކުން ދަނީ އެ މީހުންގެ އުކުޅުތައް ވެސް ޒަމާނާ އެއްގޮތަށް ބަދަލުކުރަމުންނެވެ. އދ. ފަދަ ބައިނަލްއަގުވާމީ ޖަމިއްޔާތަކުން ފާހަގަކުރާ ގޮތުގައި، ކުށްކުރާ ނެޓްވޯކްތަކުން މިހާރު ހަރަކާތްތެރިވަނީ ގާނޫނީ ގޮތުން ސައްހަ ކަމަށް ހީވާ ޑިޖިޓަލް ޕްލެޓްފޯމްތަކުގެ ނިވަލުގައި ތިބެގެންނެވެ. މީގެ ސަބަބުން، ސަރުކާރުތަކަށާއި ގާނޫނު ތަންފީޒުކުރާ އިދާރާތަކަށް ވަނީ ކުށްކުރުން ހުއްޓުވުމުގެ ވިސްނުންތައް އަލުން މުރާޖައާކުރަން މަޖުބޫރުވެފައެވެ.
މާޒީއާއި މިއަދާ ދެމެދު އޮތް އެންމެ ބޮޑު އެއް ތަފާތަކީ، ކުށްކުރުން ވަކި ސަރަހައްދަކަށް ނުވަތަ ގައުމަކަށް ބިނާވެފައި ނެތުމެވެ. ރާއްޖޭގައި ދިރިއުޅޭ މީހެއްގެ ފޯނަށް ވައިބަރ ނުވަތަ ޓެލެގްރާމް މެދުވެރިކޮށް އަންނަ ސްކޭމް މެސެޖެއް ފޮނުވާ މީހަކީ، އިރުމަތީ ޔޫރަޕް ނުވަތަ އެފްރިކާގެ ގައުމެއްގައި ހުރި މީހަކަށް ވުމަކީ ވަރަށް ގާތް ކަމެކެވެ. ސައިބަރ ކުށްތަކާއި މާލީ ކުށްތައް ހިންގާ ފަރާތްތަކުން ގައުމުތަކުގެ ބޯޑަރުތައް ހުރަސްކޮށް، ވަރަށް ހަލުވިކަމާއެކު އެ މީހުންގެ ވިއުގަތައް ފަތުރައެވެ. މިފަދަ ހާލަތެއްގައި، ހަމައެކަނި ރާއްޖޭގެ ފުލުހުންނަށް މިފަދަ ކުށްތައް ހުއްޓުވުމަކީ މުސްތަހީލު ކަމެކެވެ. އެހެންކަމުން، ބައިނަލްއަގުވާމީ މުޖުތަމައު ގުޅިގެން މިކަމަށް ހައްލުތަކެއް ހޯދުމަކީ ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހިފައިވާ ކަމެކެވެ.
މި ޒަމާނުގެ ޖިނާއީ ތަހުގީގުތަކުގައި އެންމެ މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރަނީ ޑިޖިޓަލް ހެއްކެވެ. ސްމާޓްފޯނުތަކާއި، ސީސީޓީވީ ކެމެރާތަކާއި، ސޯޝަލް މީޑިއާ އަދި ކްލައުޑް ހިދުމަތްތަކަކީ ކުށްތައް ސާބިތުކުރުމަށް ބޭނުންކުރެވޭ މުހިންމު ވަސީލަތްތަކެކެވެ. ނަމަވެސް، ކުށްވެރިން ދަނީ އެ މީހުންގެ އަމަލުތައް ފޮރުވުމަށްޓަކައި އެންކްރިޕްޝަން އާއި ވާޗުއަލް އެސެޓް އަދި އާޓިފިޝަލް އިންޓެލިޖެންސް (އޭއައި) ބޭނުންކޮށްގެން ހަދާ ޑީޕްފޭކް ޓެކްނޮލޮޖީގެ ބޭނުން ހިފަމުންނެވެ. މީގެ ސަބަބުން، ގާނޫނީ އިމުގެ ތެރެއިން ޑިޖިޓަލް ހެކި ހޯދައި، ރައްކާތެރިކޮށް އަދި ތަހުގީގުކުރުމަކީ ޖިނާއީ އަދުލުގެ ނިޒާމަށް އޮތް ވަރަށް ބޮޑު ގޮންޖެހުމެކެވެ. ރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގައި ވެސް ޑިޖިޓަލް ހެކި ބަލައިގަތުމުގެ މިންގަނޑުތައް ޒަމާނާ އެއްގޮތަށް ބަދަލުކުރަން ޖެހޭކަން މިއިން ދައްކައިދެއެވެ.
ޖިނާއީ އަދުލުގެ ނިޒާމުގައި އޭއައިގެ ދައުރު ފުޅާވަމުން އަންނައިރު، މިއީ ފައިދާއާއި ގެއްލުން އެކުލެވޭ ކަމެކެވެ. ތަހުގީގުކުރާ ފަރާތްތަކަށާއި ފަނޑިޔާރުންނަށް، ގިނަ އަދަދެއްގެ މައުލޫމާތު ވަރަށް އަވަހަށް ދިރާސާކުރުމަށް އޭއައިގެ އެހީތެރިކަން ހޯދިދާނެއެވެ. މިސާލަކަށް، މާލީ މުއާމަލާތްތަކުގެ ތެރެއިން ޝައްކުކުރެވޭ ކަންކަން ދެނެގަތުމަށް އޭއައި ބޭނުންކުރެވިދާނެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް، ޓެކްނޮލޮޖީއަކީ ހަމައެކަނި އިންސާނުންނަށް އެހީތެރިވެދޭ ވަސީލަތެއްގެ ގޮތުގައި އޮތުން މުހިންމެވެ. އިންސާނީ ވިސްނުމާއި، ޖަވާބުދާރީވުމާއި، އިންސާފުވެރިކަން ކަށަވަރުކުރުމަށްޓަކައި ނިންމުންތައް ނިންމުމުގެ ބާރު އޮންނަންވާނީ އިންސާނުންގެ އަތުގައެވެ.
ކުށްކުރުން ހުއްޓުވުމަށްޓަކައި މައުލޫމާތު އެއްކުރުމާއި، އާންމުންގެ ޕްރައިވެސީ ނުވަތަ ޒާތީ ދިރިއުޅުމުގެ ހައްގު ހިމާޔަތްކުރުމާ ދެމެދު ހަމަހަމަކަމެއް ގެންގުޅުމަކީ ވެސް ދުނިޔޭގެ ގައުމުތަކަށް އޮތް ބޮޑު އިމްތިހާނެކެވެ. ސަރުކާރުތަކުން ކުށްތައް ތަހުގީގުކުރުމަށް ޓެކްނޮލޮޖީގެ ބޭނުންކުރާ މިންވަރު އިތުރުވާ ވަރަކަށް، އާންމުންގެ ޒާތީ މައުލޫމާތު ރައްކާތެރިކުރުމުގެ ޒިންމާ ވެސް ބޮޑުވެއެވެ. މުއައްސަސާތަކާމެދު އާންމުންގެ އިތުބާރު ދެމިއޮންނާނީ، ޓެކްނޮލޮޖީގެ ވަސީލަތްތައް ބޭނުންކުރަނީ ޒިންމާދާރުކަމާއެކު، ހާމަކަން ބޮޑު ގޮތެއްގައިކަން ކަށަވަރުކުރެވިގެންނެވެ.
މި ނުރައްކާތަކުން ސަލާމަތްވުމަށްޓަކައި، ކުށްކުރާ ފަހުން ފިޔަވަޅު އެޅުމުގެ ބަދަލުގައި، ކުށްކުރުމުގެ ކުރިން އެކަންކަން ދެނެގަނެ ހުއްޓުވުމުގެ ނިޒާމަކަށް ބަދަލުވާން ޖެހެއެވެ. ރާއްޖެ ފަދަ ގައުމުތަކަށް އޮތް އެންމެ ބޮޑު ހައްލަކީ، އާންމުންގެ މެދުގައި ޑިޖިޓަލް ލިޓަރަސީ ނުވަތަ ޓެކްނޮލޮޖީއަށް އަހުލުވެރިވެފައިވާ މިންވަރު އިތުރުކުރުމެވެ. ސްކޭމްތަކާއި އޮންލައިން ކުށްތަކުން ރައްކާތެރިވާނެ ގޮތުގެ މައުލޫމާތު ކޮންމެ ރައްޔިތަކަށް ވެސް އެނގެން ޖެހެއެވެ. މީގެ އިތުރުން، ބައިނަލްއަގުވާމީ ފެންވަރުގައި ގައުމުތަކުން މައުލޫމާތު ހިއްސާކުރުމާއި، ގާނޫނީ އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ އެއްބަސްވުންތައް ހަރުދަނާކުރުން މުހިންމެވެ. މުސްތަގުބަލުގައި ޖިނާއީ އަދުލުގެ ނިޒާމުތަކުގެ ކާމިޔާބީ މިންކުރެވޭނީ ހަމައެކަނި ކުށް މަދުކުރެވޭ މިންވަރަކުން ނޫނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި، ގާނޫނުގެ ވެރިކަން ނަގަހައްޓައި، ފަރުދުންގެ ހައްގުތައް ހިމާޔަތްކޮށް، މުއައްސަސާތަކާމެދު އާންމުންގެ އިތުބާރު ދެމެހެއްޓޭ މިންވަރަކީ ވެސް އެ ނިޒާމުގެ ކާމިޔާބީ ކަނޑައަޅާނެ މުހިންމު މިންގަނޑެކެވެ.